İzmir depreminin 6. yılı: Prof. Dr. Sözbilir "İzmir Fayı'nın yanında Tuzla, Seferihisar, Gülbahçe ve Bergama fayları da deprem üretebilir" dedi

Güncelleme, 30 Ekim: Altıncı yıl dönümünde anma ve açıklamalar

Depremin altıncı yıl dönümünde İzmir Deprem Dayanışma Derneği'nin (İZDEDA) Bayraklı'da anma düzenlemesi ve saat 14.51'de saygı duruşunda bulunulması bekleniyor; depremzede aileler de öğle saatlerinde İzmir Adliyesi Sosyal Tesisleri önünde basın açıklaması yapıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Bayraklı'nın Bayraklı, Osmangazi ve Mansuroğlu mahallelerinde 5 bin 592 bağımsız bölümün tamamlandığını açıkladı. İzmir Barosu ise yıkılan binalarla ilgili yargılamaların hâlâ sonuçlanmadığını hatırlattı. Oğlunu depremde kaybedip arama kurtarma gönüllüsü olan Meryem Öztürk'ün hikâyesi bu haberimizde.

İzmir, 6 yıl önce yaşadığı depremin yıl dönümüne hazırlanırken kentin deprem riski yeniden gündemde. Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi'nden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, bugün yaptığı değerlendirmede İzmir'in yalnızca bilinen İzmir Fayı ile değil, kentin çevresindeki başka faylarla da yüz yüze olduğunu vurguladı.

30 Ekim 2020'de ne olmuştu?

30 Ekim 2020 Cuma günü saat 14.51'de Ege Denizi'nde, Sisam Adası ile Seferihisar arasındaki bölgede 6,6 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. AFAD'ın açıkladığı kesin bilançoya göre depremde 117 kişi hayatını kaybetti, 1.034 kişi yaralandı. Merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Bayraklı ve Bornova'da çok sayıda bina yıkıldı ya da ağır hasar gördü; Seferihisar'da ise deniz suyu yükselerek sahil kesimini bastı.

Depremin simge yapılarından biri, 36 kişinin hayatını kaybettiği Bayraklı'daki Rıza Bey Apartmanı oldu. Apartmanla ilgili dava İzmir 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde sürüyor; sanık sayısı birleştirme kararlarıyla 15'e çıktı ve mahkeme 2025'teki duruşmada sorumluluğun belirlenmesi için yeni bir bilirkişi raporu alınmasına karar verdi.

Deprem, enkazdan günler sonra kurtarılan çocuklarla da hafızalara kazındı. Arama kurtarma çalışmaları yaklaşık bir hafta sürdü; binlerce kişi aylarca çadır ve konteyner kentlerde kaldı.

Sözbilir: "Beş fay yakın gelecekte deprem üretebilir"

Prof. Dr. Sözbilir, Türkiye'de afet bilincinin 1999 Kocaeli ve Düzce depremleriyle bir milat yaşadığını, 2011 Van, 2017 Bodrum, 2020 Elazığ ve İzmir-Sisam depremlerinin bu bilinci sürekli hatırlattığını söyledi. DEÜ olarak 2022'de başlattıkları TÜBİTAK projeleriyle İzmir'deki sismik kaynakları ayrıntılı inceleme fırsatı bulduklarını, kentteki bütün fayların deprem geçmişini çıkardıklarını anlattı.

Sözbilir'in sözleriyle: "Son 5 yılda elde ettiğimiz yeni verilere göre; İzmir Fayı yanında Tuzla Fayı, Seferihisar Fayı, Gülbahçe Fayı ve Bergama Fayı gibi fayların da yakın gelecekte deprem üretme potansiyellerinin olduğu ortaya çıktı."

Sözbilir daha önceki açıklamalarında da Tuzla Fayı'nın yaklaşık 50 kilometre uzunluğunda olduğunu ve uzunluğu nedeniyle 7'nin üzerinde bir deprem üretme potansiyeli taşıdığını söylemişti. Bilim insanı, 2020 depreminin Tuzla Fayı'nın kuzeydoğu ucunu etkileyerek uzun süredir sessiz olan bazı fayları da hareketlendirdiğini değerlendirmişti.

İRAP'ın ilk dönemi bitti, ikinci dönem 2031'e kadar

Sözbilir'in aktardığına göre İzmir İl Afet Risk Azaltma Planı'nın (İRAP) ilk beş yıllık eylemleri 2021-2026 döneminde uygulandı. 2026 sonunda ikinci beş yıllık eylemler hazırlandı ve bunların 2031'e kadar tamamlanması hedefleniyor.

Ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Dokuz Eylül Üniversitesi arasında 2025 yılı sonunda imzalanan protokolle İzmir Deprem Master Planı çalışması başladı. Yeni plan, yaklaşık 25 yıl önce RADIUS projesi adıyla hazırlanan ilk deprem master planını bugünün bilimsel verileri ve teknolojisiyle yenilemeyi amaçlıyor. Planın kentteki yapı stokunun envanterini de kapsayacağı belirtiliyor.

İzmirli ne yapabilir?

Uzmanların her yıl dönümünde hatırlattığı adımlar, bireysel hazırlığın da en az kamu planları kadar önemli olduğunu gösteriyor:

• Binanızı tanıyın: Riskli yapı tespiti, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca lisanslandırılmış kuruluşlara yaptırılabiliyor. Tespit sonrası kentsel dönüşüm süreci için İl Müdürlüğü'ne başvuruluyor.
• Toplanma alanınızı öğrenin: Mahallenize en yakın afet ve acil durum toplanma alanı, e-Devlet'teki AFAD hizmetinden ve AFAD'ın internet sitesinden sorgulanabiliyor.
• Deprem çantası hazırlayın: Su, uzun ömürlü yiyecek, ilk yardım malzemesi, el feneri, düdük, yedek pil, kimlik fotokopileri ve düzenli kullanılan ilaçlar çantada bulunmalı.
• Eşyaları sabitleyin: Dolap, kitaplık ve beyaz eşyaların duvara sabitlenmesi, deprem anındaki yaralanmaların önemli bölümünü önlüyor.
• Zorunlu deprem sigortası: DASK poliçesinin süresinin dolup dolmadığı kontrol edilmeli; poliçe konutun yeniden yapımı için temel güvence sağlıyor.

İzmir'de 30 Ekim'de her yıl olduğu gibi depremde hayatını kaybedenler için anma programları düzenlenmesi bekleniyor. Program ayrıntıları açıklandıkça haberimiz güncellenecek.