Uzaktan ameliyat (telecerrahi) Türkiye'de: Doktor başka ülkede, hasta Türkiye'de; mevzuat hazırlığı sürüyor

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Binbay, dünyada uygulanmaya başlanan sistem sayesinde cerrahın başka bir şehirde, hatta başka bir ülkede bulunan hastaya müdahale edebildiğini açıkladı.

Ameliyatı robot değil, uzaktaki cerrah yapıyor

Telecerrahide hasta ameliyathanede robotik sistemin başında bulunurken cerrah kilometrelerce uzaktaki bir konsoldan operasyonu yönetebiliyor. Cerrahın el hareketleri internet ve iletişim altyapısı üzerinden robotik sisteme aktarılıyor, robotik kollar ise bu hareketleri hastanın üzerinde gerçekleştiriyor. Prof. Dr. Binbay, robotik cerrahide operasyonu robotun kendi başına yapmadığını, ameliyatı yöneten kişinin cerrah olduğunu özellikle vurguladı.

Gecikme yaklaşık 0,2 saniyeye kadar indi

Uzaktan ameliyatların önündeki en önemli teknik sorunlardan biri veri aktarımındaki gecikmeydi. Ancak 5G ve gelişmiş iletişim teknolojileri sayesinde dünyanın farklı noktaları arasında gerçekleştirilen uygulamalarda gecikmenin yaklaşık 0,2 saniyeye kadar indirilebildiği belirtiliyor. Bu gelişme, binlerce kilometrelik mesafelerde gerçekleştirilecek ameliyatları teknik olarak çok daha uygulanabilir hale getiriyor.

Uzaktan ameliyatın ilk büyük örneği 2001'de yaşanmıştı: Fransız cerrah Jacques Marescaux, New York'taki bir konsoldan Fransa'nın Strazburg kentindeki bir hastanın safra kesesini robotik sistemle almıştı. "Lindbergh Operasyonu" olarak bilinen bu ameliyattan bu yana iletişim altyapısındaki gelişmeler, telecerrahiyi deneysel bir uygulama olmaktan çıkarıp yaygınlaşabilecek bir yönteme dönüştürdü.

Türkiye'de mevzuat hazırlığı sürüyor

Telecerrahi Türkiye'de henüz uygulamaya alınmış değil. Sistemin hayata geçirilebilmesi için hasta ve veri güvenliği, siber saldırı riski, operasyon sırasında oluşabilecek komplikasyonlar ve hukuki sorumluluğun kimde olacağı gibi kritik konuların düzenlenmesi gerekiyor. Prof. Dr. Binbay, Türkiye'de bu konulara ilişkin mevzuat hazırlıklarının sürdüğünü bildirdi.

Siber güvenlik de kritik

Uzaktan ameliyat sistemleri beraberinde yeni güvenlik sorularını da getiriyor. Ameliyat sırasında kullanılan bağlantının siber saldırıya uğramaması, hasta verilerinin korunması ve bağlantının kesilmesi gibi olağanüstü durumlarda hastaya müdahale edecek sağlık ekibinin hazır bulunması gerekiyor. Bu nedenle telecerrahinin yalnızca hızlı internet ve robotik sistemlerden ibaret olmadığı, güçlü bir güvenlik ve hukuki altyapıya ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.

Sağlık turizminde yeni dönem olabilir

Sistemin Türkiye'de devreye alınması sağlık turizmini de değiştirebilir. Türkiye'deki uzman bir cerrah gelecekte başka ülkedeki bir hastayı uzaktan ameliyat edebilirken, Türkiye'deki bir hasta da dünyanın başka bir noktasındaki uzman cerrahın tecrübesinden yararlanabilecek. Telecerrahinin yaygınlaşması halinde özellikle uzman hekime erişimin zor olduğu bölgelerde sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğinin önemli ölçüde artabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye'deki mevzuat çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte uzaktan robotik ameliyatların hangi şartlarla uygulanabileceği de netleşecek.